Dziś jest: 22 września 2014
Arbitraż Arbitraż w k.p.c. Klauzula arbitrażowa Kodeks etyki arbitra Kwalifikacje arbitra Lista mediatorów Mediacja Mediacja w k.p.c. Ogłoszenia Orzecznictwo KSA Orzecznictwo SN Regulamin sądu Skuteczność postępowania mediacyjnego Statystyki sądowe Współpraca Wzory pism





ORZECZENIA SĄDU NAJWYŻESZEGO DOTYCZĄCE SĄDOWNICTWA POLUBOWNEGO

 

1. Orzeczenie SN z 1937-02-08 C III 1254/35
1. Zapis na sąd polubowny przechodzi na spadkobiercę ogólnego.
2. Wyłączenie sędziego polubownego następuje tylko na wniosek strony; przeto sam fakt istnienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 54 KPC nie uzasadnia jeszcze żadnej z przyczyn uchylenia wyroku sądu polubownego, o których mowa w art. 503 § 1 p. 5 KPC.
Pominiecie uzasadnionego wniosku z art. 55 § 1 KPC daje stronie prawo żądania uchylenia wyroku sądu polubownego; natomiast wyłączenie sędziego polubownego nie może być po raz pierwszy podniesione w drodze skargi opartej na przepisie art. 503 § 1 KPC.
3. Jeżeli pominięcie obrony strony znajduje w motywach sądu polubownego merytoryczne wytłumaczenie, to zarzut strony, odnoszący się do pominięcia jej obrony, dotyczy w rzeczywistości nie pogwałcenia przepisów o postępowaniu i wyrokowaniu, które art. 503 § 1 p. 2 i 3 KPC mają na względzie, lecz godzi w materialną ocenę sporu. Kontrola tej działalności sądu polubownego - poza granicami art. 503 § 1 p. 4 KPC w przypadku skargi z art. 504 KPC - jest niedopuszczalna.
4. Uchybienie porządkowi publicznemu lub dobrym obyczajom, o którym mówi przepis p. 4 § 1 art. 503 KPC, mieścić się musi w treści samego orzeczenia, nie wystarcza natomiast, aby uchybienie to zachodziło bądź to w składzie sądu polubownego lub też w postępowaniu przed tymże sądem. Wobec tego uchybienia, odnoszące się jedynie do składu sądu polubownego lub postępowania przed nim, prowadzą do uchylenia wyroku sądu polubownego tylko wówczas, jeżeli uzasadniają przyczynę uchylenia na podstawie innych przepisów art. 503 § 1 KPC.
5. Samo zatajenie przyczyn istotnych dla przeciwnika nie uzasadnia ani niedopuszczalnego ograniczenia jego obrony ani czynu karalnego i uchylenia wyroku sądu polubownego na podstawie art. 503 § 1 p. 2 lub art. 503 § 1 p. 5 łącznie z art. 445 § 1 p. 2 KPC.


2. Orzeczenie SN z 1948-09-29 Wa.C. 316/48
Wyrok Sądu polubownego, wydany w okresie okupacji niemieckiej na skutek zapisu zawartego przez strony mimo nie istnienia między nimi sporu, a jedynie w celu nadania formy prawnej umowie, która według przepisu prawa polskiego wymaga formy dokumentu publicznego nie może być uznany za sprzeczny z porządkiem publicznym. Obejściem bowiem tych polskich przepisów, które zostały wykorzystane przez okupanta do celów rażąco sprzecznych z polskim porządkiem publicznym, nie ubliża temu porządkowi.

3. Orzeczenie SN z 1952-03-22 C 399/51
Postanowienia dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych, mające na celu zabezpieczenie ustroju pieniężnego Polski Ludowej oraz ustalenie trwałości i znaczenia jej waluty, wiążą wszystkie sądy również i sądy polubowne, przy rozpoznawaniu wynikłych na jego tle spraw i naruszenie tych przepisów musi być uznane za naruszenie praworządności Polski Ludowej.

4. Wyrok SN z 1964-02-15 I CR 123/63
Oczywiście niezgodne ze stanem faktycznym rozstrzygnięcie sądu polubownego ubliża praworządności.

5.Postanowienie SN z 1964-04-20 II PR 251/64
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie uzależniają utraty mocy zapisu na sąd polubowny od wydania w tym przedmiocie osobnego orzeczenia.
Stosownie do art. 498 par. 1 DKPC zapis na sąd polubowny traci moc - z przyczyn wymienionych w tym przepisie - z mocy samego prawa, a orzeczenie o wygaśnięciu zapisu ma tylko znaczenie deklaratywne. Wynika stąd, że przyczyny powodujące utratę mocy zapisu na sąd polubowny mogą być powołane przez powoda już w samym pozwie wniesionym do sądu państwowego.

6. Postanowienie SN z 1967-09-05 I CZ 20/67
Zarówno w postępowaniu zmierzającym do wydania postanowienia o wykonalności wyroku sądu polubownego (art. 711 par. 3 KPC), jak i w postępowaniu o nadanie terminu wyrokowi klauzuli wykonalności (art. 781 par. 4 KPC sąd nie jest uprawniony do oceny, czy roszczenie istnieje.

7. Wyrok SN z 1967-12-12 I CR 445/67
Rozpoznając skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego, sąd państwowy bada sprawę jedynie w zakresie przyczyn wymienionych w art. 712 KPC. Orzeczenie sądu państwowego ogranicza się w tym wypadku bądź do uchylenia wyroku sądu polubownego w całości lub części, bądź do oddalenia skargi.

8. Postanowienie SN z 1969-01-09 I CZ 92/67
Zagadnienie, czy i w jakim zakresie odbiorcę towaru i przewoźnika wiąże treść konosamentu, należy do sfery prawa materialnego. Nie ma natomiast znaczenia dla oceny, czy strony te są związane klauzulą o rozpoznanie sporu przez sąd polubowny, tę materię bowiem reguluje w sposób szczególny prawo procesowe.
II Teza. Okoliczność, że strony umowy przewozu wiąże zapis na sąd polubowny, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności drogi sądowej w sprawie z powództwa towarzystwa ubezpieczeniowego, jeżeli ono umowy o oddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego nie podpisało.


9. Postanowienie SN z 1969-01-09 I CZ 3/68
Nabycie przez polską jednostkę gospodarki uspołecznionej konosamentu zwracającego klauzulę prorogacyjną przewidzianą w art. 1105 par. 3 KPC, nie jest równoznaczne z zawarciem umowy na piśmie, a tym samym samo przez się nie powoduje poddania się nabywcy postanowieniom tej klauzuli.

10. Uchwała SN z 1970-11-05 III CZP 63/70
Po uchyleniu przez sąd państwowy wyroku sądu polubownego - na skutek uwzględnienia skargi opartej na przepisach art. 712 par. 4 pkt. 2-5 KPC - sąd polubowny zachowuje nadal swą właściwość do rozstrzygnięcia sporu.

11. Wyrok SN z 1973-12-21 I CR 663/73
1. Mylnej wykładni prawa materialnego przez sąd polubowny nie można ocenić jako uchybienia praworządności w rozumieniu art. 712 par. 1 pkt 4 KPC. W szczególności nie można uważać za takie uchybienie zastosowania przez sąd polubowny przepisów o przedawnieniu lub prekluzji, choćby nastąpiło to na podstawie ich błędnej wykładni.
2. Przewozem na podstawie konosamentu w rozumieniu art. 99 par. 2 KM jest każdy przewóz ładunku, którego przyjęcie przewoźnik stwierdził konosamentem, jeżeli treścią konosamentu uzasadniane są roszczenia do przewoźnika wynikające z umowy przewozu. Bez znaczenia jest przy tym, jakiego rodzaju umowę przewozu zawarł przewoźnik oraz czy załadowca przeniósł konosament na inną osobę, jeżeli tylko konosament został wystawiony i treścią jego jest uzasadnione roszczenie do przewoźnika z tytułu uszkodzenia lub utraty ładunku.

12. Uchwała SN z 1974-02-20 III CZP 2/74
Wniosek wierzyciela do sądu państwowego o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego, jak również wniosek o nadanie temu wyrokowi klauzuli wykonalności nie przerywają biegu przedawnienia roszczeń objętych wyrokiem sądu polubownego.

13. Postanowienie SN z 1979-03-07 III CRN 10/79
Małżonkowie mogą poddać rozstrzygnięciu przez sąd polubowny spór o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej, a w tym także spór o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.

14. Wyrok SN z 1980-07-18 I CR 236/80
Czynności prawa cywilnego wywołują skutki procesowe, określone przepisami prawa procesowego.
Sprzeczne z tym prawem, które wyłącza dyspozycję środkami dowodowymi, a daje uprawnienie sądowi dopuszczenia dowodów z urzędu, bez żadnych ograniczeń (art. 3 par. 2, 232 KPC) - i stąd nie wiąże sądu w takiej sprawie - jest zastrzeżenie w umowie o dzieło sztuk plastycznych, że w sporach jakie powstaną przy jej wykonywaniu, strony uznają za obowiązującą je tylko opinię Komisji Rzeczoznawców do Spraw Artystycznych, powołanej przez Ministra Kultury i Sztuki w trybie określonym w uchwale Nr 178 Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1967 r. w sprawie organizacji rzeczoznawstwa (M.P. Nr 42 poz. 201).

15. Postanowienie SN z 1982-08-27 II CR 214/82
Łącznikiem, który mógłby uzasadniać jurysdykcję krajową jest wydanie wyroku na terenie Polski, gdyż orzeczenie takie w razie uprawomocnienia stałoby się orzeczeniem krajowym polskim na równi z wyrokiem sądu państwowego polskiego (art. 711 par. 2 KPC). Natomiast łącznikiem takim nie staje się siedziba międzynarodowego sądu polubownego, który może sprawy rozpoznawać na terenie innych państw, dla których został ustanowiony.

16. Postanowienie SN z 1984-06-27 II CZ 67/84
Zakres zaskarżania wyznaczony przez stronę, wiąże sąd (art. 696 KPC), przy rozpoznawaniu sprawy wskutek skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego (art. 712 - 715 KPC).

17. Wyrok SN z 1987-06-03 I CR 120/87
Wskazanie w zdaniu 2 par. 2 art. 705 KPC, że sąd polubowny nie jest związany przepisami postępowania cywilnego, nie odnosi się do bezwzględnie obowiązujących przepisów, zawartych w księdze trzeciej tego kodeksu. Przepisy art. 713-715 KPC - mające taki charakter - obowiązują w każdym postępowaniu polubownym. Brak w tym przedmiocie wzmianki w regulaminie określającym tryb postępowania przed sądem polubownym, nie wyłącza więc dopuszczalności wniesienia do sądu państwowego skargi o uchylenie wyroku, wydanego przez stały sąd polubowny (art. 695 KPC).

18. Wyrok SN z 1988-04-27 I CR 81/88
W kontekście art. 712 par. 1 pkt 4 KPC naruszenie zasad współżycia społecznego zrównane zostało ze stanami dyskwalifikującymi wyrok sądu polubownego w stopniu pozbawiającym go wartości jako podstawy rozstrzygnięcia sporu (uchybienie praworządności, niezrozumiałość i sprzeczności), a zatem sprowadzone do granic wyjątkowości.

19. Postanowienie AP Białystok z 1992-06-09 I ACz 115/92
Nie jest dopuszczalne poddanie przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wszystkich sporów, jakie w ogóle mogą między nimi wyniknąć w przyszłości, bez oznaczenia określonego stosunku prawnego.

20. Postanowienie SN z 1993-10-28 II CRN 70/93
Sąd odmówi stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego (art. 711 par. 1 i 2 KPC) jeżeli na podstawie faktów notoryjnych (powszechnie znanych) lub znanych mu urzędowo dojdzie do wniosku, że wyrok zmierza do naruszenia chronionych przez prawo interesów osób trzecich lub ma służyć innym celom niż te, którym zgodnie ze swą istotą powinien.

21. Postanowienie AP Poznań z 1994-06-21 I ACz 920/94
Jeżeli do rozpoznania sporu właściwy jest wyłącznie sąd polubowny, pozew wniesiony do sądu państwowego podlega odrzuceniu. Do innego wniosku nie prowadzi to, iż między stronami pozostaje sporny fakt, czy umowa, w której uregulowana została kwestia właściwości sądu, rzeczywiście została zawarta.

22. Wyrok AP Gdańsk z 1995-07-14 I ACr 424/95
Istotną różnicą w porównaniu z postępowaniem przed sądem państwowym jest brak związania sądu polubownego nie tylko przepisami postępowania cywilnego (art. 705 KPC), ale także przepisami prawa cywilnego materialnego. Wprawdzie w tej ostatniej kwestii brak wyraźnego uregulowania, ale wniosek tego rodzaju jednoznacznie wynika z analizy przepisów art. 711 par. 3 KPC i art. 712 par. 1 pkt 4 KPC, przewidujących jako jedyne kryterium oceny prawidłowości wyroku ewentualne naruszenie praworządności lub zasad współżycia społecznego.
Powoływanie się na zarzut, że wyrok sądu polubownego narusza określone przepisy prawa materialnego, może więc być w świetle art. 712 par. 1kpc skuteczne tylko o tyle, o ile uchybienie konkretnym normom narusza jednocześnie zasady praworządności w państwie polskim.

23. Postanowienie AP Białystok z 1996-02-29 I ACz 69/96
Zawarte w art. 87 ustawy o zamówieniach publicznych odesłanie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego o Sądzie polubownym oznacza dopuszczalność wniesienia skargi o uchylenie wyroku Sądu Polubownego działającego przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych.

24. Postanowienie SN z 1996-06-19 I CO 17/96
Istnienie postanowienia kontraktu, które może mieć walor prawny zapisu na sąd polubowny, względnie umownego wyłączenia jurysdykcji sądów polskich (art. 1105 KPC), a zarazem umowne poddanie stosunku stron "prawu międzynarodowemu" (bliżej nie sprecyzowanemu) uniemożliwia pozytywne ustalenie przez Sąd Najwyższy, że spór podlega jurysdykcji sądów polskich - co jest konieczną przesłanką oznaczenia sądu właściwego.

25. Postanowienie AP Gdańsk z 1996-12-11 I ACz 1007/96
Brak pisemnej formy udzielenia pełnomocnictwa dla dokonania zapisu na sąd polubowny dla sporów z umowy czarterowej nie przesądza o jego bezskuteczności.

26. Postanowienie SN z 1997-01-22 I CKN 48/96
Na postanowienie sądu wojewódzkiego oddalające zażalenie od postanowienia sądu rejonowego w przedmiocie wyznaczenia arbitra i superarbitra kasacja nie przysługuje (art. 701 par. 3, art. 392 § 1 KPC).

27. Wyrok AP Gdańsk z 1997-02-17 I ACr 1141/96
Zapis na sąd polubowny nie jest składnikiem koniecznym kontraktu sprzedaży. Jeśli postanowienie w tej kwestii zostało potraktowane jako część kontraktu, to ocena skutecznego wwiązania się stron w kontrakt nie przesądza jeszcze o istnieniu zapisu na sąd polubowny, dla którego przewidziana jest wyłącznie umowa na piśmie oraz podpisy stron (art. 598 par. 1 KPC).

28. Postanowienie AP Warszawa z 1997-08-21 I ACz 756/97
Zapis w umowie łączącej strony o poddaniu sporu pod sąd polubowny sprawia, że także po wygaśnięciu umowy właściwy do rozpoznania sporu jest sąd polubowny, a nie sąd powszechny. Inna interpretacja byłaby nielogiczna i sprzeczna z istotą zapisu na sąd polubowny. Spory bowiem między stronami danej umowy najczęściej powstają już po jej wygaśnięciu lub rozwiązaniu i dotyczą roszczeń z tytułu wzajemnych rozliczeń za okres obowiązywania umowy.
Sąd powszechny odrzuca pozew bez wnikania, czy pozwany uznaje roszczenie w nim zgłoszone, czy nie.

29. Wyrok SN z 1998-09-03 I CKN 822/97
Zapis na sąd polubowny odnosi skutek także wobec cesjonariusza.


30. Postanowienie AP Warszawa z 1998-10-05 I ACz 562/98
Umieszczenie klauzuli o zapisie na sąd polubowny we wzorze umowy stanowiącym załącznik do zarządzenia wydanego przez prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa należy traktować jako pełnomocnictwo szczególne dla osób upoważnionych do zawierania umów dzierżawy do dokonania tego zapisu w sposób ważny.

31. Postanowienie SN z 1999-02-09 I CKN 887/98
1. Od postanowienia sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego lub wydanego za granicą orzeczenia sądu polubownego (arbitrażowego) przysługuje kasacja.
2. Określony w art. 2 ust. 2 umowy między Rzeczpospolitą Polską a Finlandią o ochronie prawnej i pomocy prawnej w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych, podpisanej w Helsinkach w dniu 27 maja 1980 r. (Dz.U. Nr 27, poz. 140 i 141) obowiązek załatwiania wniosków o udzielenie pomocy prawnej za pośrednictwem organów wymiaru sprawiedliwości nie dotyczy sądów polubownych (arbitrażowych) działających na terytorium umawiających się stron.

32. Postanowienie SN z 1999-05-06 I PKN 140/99
Przekazanie sprawy ze stosunku pracy sądowi polubownemu na podstawie art. 464 § 1 KPC jest niedopuszczalne, gdyż w takiej sprawie nie jest skuteczny zapis na sąd polubowny (art. 697 § 1 KPC).

33. Postanowienie SN z 1999-05-06 I PKN 149/99
Przekazanie sprawy ze stosunku pracy sądowi polubownemu na podstawie 1 art. 464 § 1 kpc jest niedopuszczalne, gdyż w takiej sprawie nie jest skuteczny zapis na sąd polubowny (art. 697§ 1 kpc).

34. Postanowienie SN z 1999-09-22 I CKN 654/99
Od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie co do stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu polubownego kasacja nie przysługuje.

35. Wyrok SN z 1999-09-24 I CKN 131/98
W postępowaniu przed sądem polubownym, wyłączenie arbitra lub superarbitra nastąpić może tylko na wniosek strony z tych samych przyczyn, które uzasadniają wyłączenie sędziego (art. 48-49 KPC).

36. Wyrok SN z 1999-09-24 I CKN 141/98
W postępowaniu przed sądem polubownym, wyłączenie arbitra lub superarbitra, z tych przyczyn, które uzasadniają wyłączenie sędziego nastąpić może tylko na wniosek strony ( art. 703 w związku z art. 48, 49 KPC).

37. Wyrok SN z 1999-12-13 III CKN 478/98
1. Termin jednego miesiąca do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego (art. 713 § 1 KPC), jest zachowany także wówczas, gdy w tym terminie skarga zostanie wniesiona do innego sądu, niż ten, który byłby właściwy do rozpoznania sporu, gdyby strony nie dokonały zapisu na sąd polubowny (art. 696 § 1 KPC).
2. Przepisy ustawy z dnia 10.06.1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm.) wykluczają możliwość złożenia łącznej oferty przez podmioty ubiegające się o zamówienie publiczne.

38. Postanowienie SN z 2000-03-01 I CKN 845/99
Zbycie przez wspólnika udziałów w spółce z o.o. nie wpływa na jego dalsze związanie zapisem na sąd polubowny, zawartym w umowie spółki, jeżeli orzecznictwu sądu polubownego poddany został stosunek prawny (przedmiot sporu - udział w czystym zysku), a nie konkretne strony sporu, mające status prawny wspólnika (art. 199 § 1 pkt 4, art. 697 § 1 i 2 oraz art. 698 § 2 k.p.c.).

39. Wyrok SN z 2000-04-28 II CKN 267/00
Wyrok sądu polubownego, ustalający skuteczność potrącenia z naruszeniem art. 505 pkt 1 k.c. w zw. z art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 57, poz. 299 ze zm.) uchybia praworządności (art. 712 pkt 4 k.p.c.).

40. Wyrok AP Warszawa z 2000-05-29 I ACa 65/00
1. Zgodnie z art. 87 ustawy z 10.6.1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm. - zwaną dalej UZP) do postępowania odwoławczego w sprawach dotyczących udzielania zamówień publicznych stosuje się przepisy KPC o sądzie polubownym.
2. Naruszenie przez sąd polubowny przepisów prawa materialnego, ich błędna wykładnia, wadliwe wskutek tego rozstrzygnięcie, samo w sobie nie stanowi naruszenia zasady praworządności. Naruszenie prawa materialnego musi być tego rodzaju, że doprowadziło do wydania orzeczenia, które swoją treścią narusza podstawowe zasady państwa prawa.

41. Postanowienie SN z 2000-12-15 I CKN 1131/00
W razie wygaśnięcia ugody poddającej dochodzenie konkretnej wierzytelności wynikającej z umowy kooperacyjnej sądom powszechnym, przewidziany w tej umowie zapis na sąd polubowny wiąże strony.

42. Uchwała SN z 2001-03-21 III CZP 4/01
Przepis art. 679 § 1 k.p.c. - zdanie drugie ma zastosowanie do spadkobiercy uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, w razie zatajenia przez tegoż uczestnika istnienia testamentu.

43. Wyrok SN z 2001-07-11 V CKN 379/00
Umowa o poddanie sporu właściwości sądu polubownego jedynie w celu zawarcia ugody nie stanowi zapisu na sąd polubowny (art. 698 § 1 k.p.c.).

44. Postanowienie SN z 2001-10-11 IV CKN 139/01
Umowa o poddanie sporu właściwości sądu polubownego, w której funkcja "rozstrzygania" sądu polubownego miałaby polegać wyłącznie na prowadzeniu mediacji w celu zawarcia przez strony ugody, nie jest zapisem na sąd polubowny.

45. Wyrok SN z 2002-02-05 II CKN 1143/00
Do umocowania dyrektora oddziału terenowego Agencji Rolnej Skarbu Państwa przez jej Prezesa do uczynienia zapisu na sąd polubowny wystarczające jest pełnomocnictwo ogólne (§ 22 statutu Agencji - Dz. U. z 1992 r. Nr 24, poz. 104 ze zm.).

46. Wyrok SN z 2002-02-05 II CKN 1144/00
Do umocowania dyrektora oddziału terenowego Agencji Rolnej Skarbu Państwa przez jej Prezesa do uczynienia zapisu na sąd polubowny wystarczjące jest pełnomocnictwo ogólne.

47. Uchwała SN z 2002-03-08 III CZP 8/02
Pełnomocnictwo ogólne nie jest wystarczające do sporządzenia zapisu na sąd polubowny.

48. Wyrok SN z 2002-07-11 IV CKN 1211/00
Wyrok sądu polubownego aprobujący - z naruszeniem wymogów określonych przepisami ustawy - skutki postępowania przetargowego, pozbawiające skarżącego możliwości skutecznego ubiegania się o przyjęcie jego oferty, może uchybiać konstytucyjnej zasadzie wolności działalności gospodarczej.

49. Wyrok SN z 2002-09-27 IV CKN 1320/00
Zarzut istnienia zapisu na sąd polubowny nie może stanowić podstawy kasacji.

50. Postanowienie SN z 2003-04-02 I CK 287/02
1. Zobowiązanie wekslowe może być objęte zapisem na sąd polubowny.
2. W postępowaniu przed sądem polubownym nie jest wyłączone stosowanie przepisów o postępowaniu nakazowym (art. 484[1]- 497 KPC).

51. Wyrok SN z 2003-07-25 V CK 152/02
Przewidziane w art. 1105 § 2 uzależnienie dopuszczalności klauzuli arbitrażowej od zagranicznego statusu jednej ze stron odnosi się do fazy zawarcia umowy derogacyjnej, a więc dotyczy stron tej umowy, a nie stron sporu objętego zapisem; dlatego w wypadku umowy wielostronnej może dojść do sytuacji, że właściwym do rozpoznania sporu pomiędzy stronami - podmiotami krajowymi, będzie zagraniczny sąd polubowny, a sąd państwowy zobowiązany będzie do uwzględnienia skutków zapisu.

52. Postanowienie SN z 2003-09-18 I CZ 69/03
Pod rządem art. 392 KPC- w brzmieniu obowiązującym od 1.07.2000 r. od postanowienia sądu drugiej instancji, w którym uchylono postanowienie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego i umorzeniu postępowania, kasacja nie przysługuje.

53. Wyrok SN z 2003-09-26 IV CK 17/02
Nie w każdym wypadku stwierdzenie niezgodności wyroku ze stanem faktycznym prowadzić może do jego uchylenia. Przyjmuje się bowiem, że wniosek o naruszeniu praworządności jest uzasadniony wtedy, gdy skutek wyroku sądu polubownego godzi w podstawowe zasady porządku prawnego państwa.

54. Wyrok SN z 2003-12-10 V CK 27/03
Stosownie do art. 698 § 2 KPC w zapisie na sąd polubowny należy dokładnie oznaczyć przedmiot sporu albo stosunek prawny, z którego spór wynikł lub może wyniknąć. Z przepisu tego wynika, że nie jest dopuszczalne poddanie pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wszystkich sporów, jakie w ogóle mogą wyniknąć w przyszłości, bez oznaczenia określonego stosunku prawnego. Zasada ta znajduje odpowiednie zastosowanie do umów o zagraniczny sąd polubowny (art. 1105 § 2 KPC).
Dodatkowo należy zauważyć, że art. 14 ust. 4 jeżeli umowa spółki, ustanawiając "wyłączną właściwość" sądu arbitrażowego, bliżej nie określa tego sądu ani nawet nie wskazuje państwa, w którym ma on działać, to jest to okoliczność, która sama przez się jest wystarczająca do uznania nieważności zawartej w tym postanowieniu umowy o zagraniczny sąd polubowny. Według art. 1105 § 2 in fine KPC ważność takiej umowy zależy mianowicie od jej skuteczności według prawa mającego do niej zastosowanie w państwie, w którym działać ma sąd polubowny. Niewskazanie w umowie państwa, w którym działać ma ten sąd, uniemożliwia zaś ustalenie prawa tego państwa i ocenę, czy według tego prawa umowa ta jest skuteczna.

55. Wyrok SN z 2004-05-21  III CK 60/03
Gdy skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego – wstawienie własne opiera się na zarzutach naruszenia prawa materialnego, konieczne jest wykazanie jednej z kwalifikowanych cech tego naruszenia, do których zalicza się uchybienie praworządności lub zasadom współżycia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 712 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wykazanie naruszenia prawa materialnego nie jest wystarczającą prawną przesłanką uwzględnienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.

56. Wyrok AP Katowice z 2004-10-18 I ACa 565/04
Zadaniem Sądu w postępowaniu wywołanym skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego nie jest bowiem merytoryczne rozpoznanie sprawy, wcześniej rozstrzygniętej przez sąd polubowny z zastosowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego, lecz dokonanie oceny zasadności skargi w świetle wskazanych w niej przesłanek z art. 712 § 1 i 2 KPC (...) Sąd, do którego wniesiono skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego, nie działa bowiem jako sąd II instancji. Nie jest więc uprawniony do merytorycznego badania sprawy, z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego, lecz dokonuje jedynie oceny zaskarżonego wyroku sądu polubownego w perspektywie naruszeń wskazanych w art. 712 § 1 i 2 KPC w rozpoznanej sprawie.

57. Postanowienie SN z 2004-11-03 III CK 510/03
Umowa o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego ma charakter środka dowodowego, gdyż służy wykazaniu, że strony łączył zapis na sąd polubowny, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie arbitrażowe, a warunkiem stwierdzenia wykonalności orzeczenia zagranicznego sądu polubownego jest m.in. wykazanie przez wnioskodawcę, że strony łączyła taka umowa.


58. Wyrok SN z 2004-12-21 I CK 405/04
Gdy strony umowy, w granicach zdolności do samodzielnego zobowiązania zastrzegają, że ewentualne spory wynikłe ze stosunku je łączącego zostaną poddane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego, to jednocześnie ograniczają rolę sądów powszechnych w rozstrzyganiu tych spraw, uchylenie wyroku wydanego przez sąd polubowny może nastąpić wyłącznie w sytuacjach określonych w KPC.

59. Uchwała SN z 2005-02-24 III CZP 86/04
Zarzut zapisu na sąd polubowny, dotyczącego stosunku prawnego pomiędzy wystawcą weksla, a remitentem, jest skuteczny w stosunku do wystawcy weksla także wtedy, gdy pozwanym, obok tegoż wystawcy weksla, jest poręczyciel wekslowy, który nie był stroną umowy poddającej spór pod rozstrzygnięcie sądu polubownego.

60. Postanowienie SN z  2006-05-11 I CZ 20/06
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem skarga kasacyjna na postanowienie sądu II instancji w przedmiocie wyznaczenia arbitra nie przysługuje i byłaby ona niedopuszczalna.

61. Postanowienie SN z 2006-05-17 I CSK 16/06
Samo zgłoszenie zarzutu istnienia zapisu na sąd polubowny nie może w żadnym wypadku stanowić podstawy odrzucenia pozwu. Dla wywołania takiego skutku zarzut musi być zasadny, co podlega ocenie sądu.
Rzeczą sądu jest wyjaśnienie, czy rozstrzygnięcie sprawy należy do sądu polubownego, co obejmuje również ocenę ważności zapisu.

62. Postanowienie SN z  2007-11-29  III CSK 176/07
Sądownictwo polubowne jest trybem rozpoznawania spraw cywilnych przez organ rozstrzygający, który nie jest sądem państwowym, a swoją kompetencję opiera na umowie stron. Z tej przyczyny nie ma do niego wprost zastosowania art. 45 Konstytucji, który odnosi się do państwowych organów wymiaru sprawiedliwości, określonych w art. 175 ust. 1 Konstytucji.
Sąd polubowny nie jest przy rozpoznawaniu sprawy związany przepisami ogólnymi prawa formalnego obowiązującymi w postępowaniu sądowym, jeżeli strony albo sąd polubowny nie określiły trybu postępowania inaczej.

63. Wyrok SN z  2007-12-06  IV CSK 317/07
Za ugruntowany można już uznać pogląd, że dokonanie zapisu na sąd polubowny jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, a zatem co do zasady nie mieszczącą się w umocowaniu udzielanym w ramach pełnomocnictwa ogólnego przewidzianego w art. 98 k.c.

64. Uchwała SN z 2008-01-04  III CZP 113/07
Do postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego nie mają zastosowania przepisy o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych.

65. Postanowienie SN z 2008-07-09  V CZ 42/08
Istnieje bardzo duża autonomia postępowania polubownego, całkowicie zgodna z zamierzeniami ustawodawcy, wydatnie ograniczająca możliwości kontrolne sądu powszechnego. Podstawowym celem tej regulacji prawnej jest szybkość postępowania w załatwianiu sporów cywilnoprawnych, a nie tworzenie dodatkowej fazy postępowania przedsądowego. Strony decydujące się na poddanie sporu sądowi polubownemu muszą się więc liczyć z tymi uwarunkowaniami, polegającymi także na nikłej kontroli zewnętrznej jego wyroków.

66. Wyrok SN z 2008-11-26  III CSK 163/08
Sąd polubowny nie jest „sądem” ani „innym organem państwowym lub organem administracji publicznej” w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c., nie zachodzi też inny „wypadek przewidziany w ustawie” związania sądu polubownego wyrokiem innego sądu polubownego, nawet dotyczącym tych samych stron i tych samych roszczeń.
Wyrok sądu polubownego w zakresie oddalającym prawomocnie powództwo w jakiejś części nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 365 k.p.c.

67. Wyrok SN z  2008-11-27  IV CSK 292/08
Postępowanie sądowe co do uchylenia wyroku sądu polubownego powinno się do końca toczyć zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili jego wszczęcia, tj. obowiązującymi w określonej przy uwzględnieniu art. 165 § 1 k.p.c. chwili wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego do właściwego sądu. Jeżeli więc skarga została wniesiona przed dniem 17 października 2005 r., wywołane nią postępowanie powinno się toczyć także w późniejszym okresie według art. 712-715 k.p.c., a dopiero postępowanie wszczęte na skutek wniesienia skargi w tym dniu lub później – według art. 1205-1211 k.p.c. Podobnie, postępowanie przed sądem polubownym powinno się do końca toczyć zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili jego wszczęcia. Jednakże ze względu na uregulowanie zawarte w art. 1186 k.p.c. dniem wszczęcia postępowania przed sądem polubownym będzie z reguły dzień doręczenia pozwanemu pisma zawierającego wezwanie na arbitraż.


68. Postanowienie SN z  2009-03-25 V CSK 390/08
Zgodnie z art. 142 i 147 Pr.u.n., zapis na sąd polubowny dokonany przez upadłego traci moc z dniem ogłoszenia upadłości, a toczące się już postępowania ulegają umorzeniu. Dotyczy to zarówno ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, jak i ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego. U podstaw tej regulacji legła ocena, że realizacja celów postępowania upadłościowego wymaga, aby spór, którego stroną jest upadły, został rozstrzygnięty ściśle z literą prawa materialnego przy uwzględnieniu wszelkich uwarunkowań prawa procesowego cywilnego.

69. Uchwała SN z 2009-06-04 III CZP 29/09
Dopuszczalne jest cofnięcie przez pozwanego zarzutu zapisu na sąd polubowny w toku postępowania zażaleniowego wywołanego zaskarżeniem postanowienia sądu pierwszej instancji rozstrzygającego o zasadności tego zarzutu.

70. Wyrok SN z  2009-09-03 I CSK 53/09
Zadaniem sądu powszechnego rozpoznającego skargę o uchylenie wyroku sądu arbitrażowego jest wyjaśnienie, czy w sprawie nie wystąpiła określona w ustawie podstawa uchylenia tego wyroku. Nie mieści się tu, co do zasady, kontrola zgodności wyroku sądu polubownego z prawem materialnym ani badanie, czy znajduje on oparcie w faktach przytoczonych w jego uzasadnieniu i czy fakty te zostały prawidłowo ustalone.

71. Postanowienie SN z 2009-09-23  I CSK 121/09
Postępowanie w sprawie skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego może zatem toczyć się nawet w razie braku zapisu na sąd polubowny, nieważności lub bezskuteczności tego zapisu, czy też w wypadku utraty przez niego mocy według prawa właściwego (art. 1206  § 1 pkt 1 k.p.c.). Ze względu na te właśnie okoliczności strony mogą żądać uchylenia wyroku sądu polubownego.

72. Postanowienie SN z  2010-05-21  II CSK 670/09
Sformułowanie „mogące być przedmiotem ugody sądowej” odnosi się zarówno do sporów o prawa majątkowe, jak i sporów o prawa niemajątkowe. W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że spory poddawane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego mogą dotyczyć zarówno żądania zasądzenia świadczenia, ustalenia stosunku prawnego lub prawa, jak również ukształtowania stosunku prawnego.

73. Wyrok SN z 2010-09-09 I CSK 535/09
1. Skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia zmierzającym do uchylenia tego wyroku, jeśli usprawiedliwiona jest chociaż jedna z podstaw wyczerpująco wymienionych w art. 1206 k.p.c.
2. Sąd powszechny rozpoznający skargę jest związany przytoczonymi przez skarżącego podstawami. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie dwie z wymienionych w art. 1206 § 2 k.p.c. podstaw, niemożność rozstrzygnięcia sporu przez sąd polubowny i sprzeczność wyroku sądu polubownego z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

74. Uchwała SN z  2010-09-23 III CZP 57/10
Spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z powodu jej nieważności może być poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (art. 1157 k.p.c.).

75. Wyrok SN z 2010-09-30  I CSK 342/10
W ramach skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego wyłączone jest badanie sprawy osądzonej przez sąd polubowny pod kątem merytorycznym.

76. Wyrok SN z  2011-01-28  I CSK 231/10
1. Sąd polubowny może orzekać o swej właściwości w sprawie, w której złożony został pozew (art. 1180 § 1 k.p.c.), w tym także w odrębnym postanowieniu. W przepisach o postępowaniu przed sądem polubownym ustawodawca nie przewidział podstawy dla wydania wyroku o odrzuceniu pozwu wszczynającego postępowanie przed sądem polubownym, w tym także w sytuacji, gdy sąd polubowny stwierdzi, że nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu. Z  przepisów tych wynika, że w przypadkach wskazanych w art. 1190 § 1 k.p.c., art. 1196 § 1 k.p.c., art. 1198 k.p.c. sąd polubowny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Wypada przyjąć, że takie postanowienie sąd polubowny wydaje także wtedy, gdy już po podjęciu czynności dowodowych w sprawie stwierdzi, iż postępowanie nie może się toczyć z uwagi na brak zapisu na sąd polubowny lub nieważność takiej umowy. Prowadzenie postępowania i wydanie wyroku staje się wówczas niemożliwe z innej przyczyny niż wskazana w art. 1198 pkt 1 i 2 in princ. k.p.c.
2. O charakterze orzeczenia wydanego przez sąd, w tym także przez sąd polubowny, decyduje przedmiot rozstrzygnięcia, a nie nazwa i zewnętrzna postać, jaką sąd nadał orzeczeniu . Zaskarżone przez powoda skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego orzeczenie nie było – wbrew użytej nazwie – wyrokiem sądu polubownego, lecz z uwagi na charakter zawartego w nim rozstrzygnięcia - postanowieniem.
3. Postanowienie o umorzeniu postępowania przed sądem polubownym z uwagi na brak ważnego zapisu na sąd polubowny i postanowienie o odrzuceniu pozwu z tej przyczyny, jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie przed sądem polubownym, którym sąd ten orzeka o swej niewłaściwości w sprawie. O ile postanowienie sądu polubownego, którym sąd ten oddali zarzut braku jego właściwości, może być przez każdą ze stron w terminie dwóch tygodni zaskarżone do sądu powszechnego (art. 1180 § 3 k.p.c.), to ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia do sądu powszechnego takiego postanowienia sądu polubownego, którym sąd ten by orzekł o swej niewłaściwości w sprawie. Po wydaniu takiego orzeczenia stronom zainteresowanym rozstrzygnięciem sporu otwiera się droga postępowania przed sądem powszechnym i w tym postępowaniu może być zrealizowane przysługujące im prawo do sądu.
4. Negatywne rozstrzygnięcie sądu polubownego co do jego właściwości w sprawie jest rozstrzygnięciem ostatecznym i nie podlegającym kontroli sądu powszechnego. Przewidzianą w art. 1205 i n. k.p.c. skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego nie może być zatem zaskarżone orzeczenie tego sądu stwierdzające brak jego właściwości w sprawie.

77. Postanowienie SN z  2011-05-20 IV CZ 18/11
1. Ostateczna odmowa wydania postanowienia co do wykonalności wyroku sądu polubownego definitywnie przekreśla możliwość traktowania tego wyroku na równi z wyrokiem sądu państwowego, a więc unicestwia wynik dotychczasowego postępowania przed sądem polubownym.
2. Bez wątpienia legitymację do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ma dłużnik. Możliwości takiej pozbawiony jest natomiast wierzyciel. Strona usatysfakcjonowana rozstrzygnięciem może wszcząć jedynie postępowanie przewidziane w art. 1212 § 2 k.p.c. W sytuacji wierzyciela, postępowanie w sprawie o uznanie i stwierdzenie wykonalności wyroku jest jedynym przysługującym temu podmiotowi trybem kontroli prawidłowości i legalności orzeczenia krajowego sądu polubownego.

78. Uchwała SN z 2011-07-13  III CZP 36/11

1. Dłużnik solidarny nie jest związany zapisem na sąd polubowny zawartym przez innego dłużnika solidarnego.

2. Wspólnik spółki jawnej nie jest związany zapisem na sąd polubowny zawartym przez spółkę.

3. Nabywcę przedsiębiorstwa (art. 554 k.c.) wiąże zapis na sąd polubowny zawarty przed zbyciem przedsiębiorstwa przez zbywcę z jego wierzycielem, obejmujący spory dotyczące zobowiązań związanych z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

79. Uchwała SN z 2011-09-08  III CZP 41/11

Na postanowienie sądu powszechnego, jako sądu pierwszej instancji, oddalające wniosek o wyłączenie arbitra przysługuje zażalenie.

80. Wyrok SN z 2012-03-15  I CSK 286/11

1.Ustalenia faktyczne sądu polubownego, co do zasady wiążą sąd państwowy, rozpoznający skargę strony, niezadowolonej z rozstrzygnięcia sprawy przez sąd polubowny.

2.Postępowanie przed sądem państwowym nie ma charakteru kontrolnego, właściwego dla sądu powszechnego drugiej instancji i jest ograniczone do wyraźnie wskazanych przepisami przesłanek, stanowiących dopuszczalne podstawy prawne skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego (art. 1206 § 1 i 2 k.p.c.)

3.art. 45 Konstytucji nie odnosi się w ogóle do sądownictwa polubownego, tylko do państwowego.

81. Postanowienie SN  z  2012-04-04  I CSK 354/11

Roszczenie o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. jako spór o prawo majątkowe, pozostaje w dyspozycji stron, a także może stać się przedmiotem zawartej między stronami ugody. Może więc też być objęty zapisem na sąd polubowny.

82. Wyrok SN z 2012-04-13  I CSK 416/11

Pomiędzy sądownictwem państwowym a sądownictwem polubownym nie występuje tożsamość. Brak tożsamości nie oznacza jednak, że sądy polubowne, a w szczególności ich orzeczenia są irrelewantne wobec wymiaru sprawiedliwości. Wprawdzie zgodnie z art. 175 Konstytucji wymiar sprawiedliwości sprawowany jest przez sądy państwowe, to należy wyraźnie podkreślić, że w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości sądy państwowe kontrolują działalność sądów polubownych, a precyzyjnie rzecz ujmując wydawane przez nie orzeczenia.

83. Postanowienie SN z 2012-09-13 V CSK 323/11

Strona która wdała się w merytoryczny spór przed sądem polubownym nie podnosząc braku właściwości tego sądu (np. z bezskuteczności zapisu), traci ten zarzut w postępowaniu o uznanie lub stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu polubownego przed sądem krajowym. (…) Istotą Konwencji nowojorskiej jest nakaz postępowania stron w zgodzie z zasadami dobrej wiary i dobrymi obyczajami, a więc i zakaz działania wbrew tym zasadom. Ta wykładnia uniemożliwia działania nielojalne wobec współuczestników oraz sądu polubownego, powodujące zbędne koszty i marnotrawstwo czasu. Nie występuje przy tym obawa, że ograniczone zostaną procesowe prawa strony, ponieważ o zapisie decyduje ona autonomicznie.

84. Postanowienie SN z 2012-10-19  V CSK 503/11

Powiązania organizacyjne sądów stałych z różnymi korporacjami zawodowymi lub związkami przedsiębiorców nie mogą przesądzać o ich określonej zależności od tych organizacji, przy których działają, ani także o braku bezstronności poszczególnych arbitrów.

85. Postanowienie SN z 2012-10-24  III CSK 35/12

Charakter prawny zapisu na sąd polubowny jest w doktrynie sporny. Według jednych poglądów jest to umowa prawa materialnego, według innych jest to umowa procesowa, wyrażane są także stanowiska o mieszanym materialno-procesowym charakterze zapisu, bądź, że jest to umowa sui generis. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że zapis ma charakter złożony, łączący właściwości umowy materialnoprawnej i procesowej.

86. Postanowienie SN z 2013-01-23   I CSK 186/12

Zgodnie z art. 1215 § 1 k.p.c., o uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody przed nim zawartej, sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy. Przepis ten potwierdza zasadę, sformułowaną dla trybu procesowego w art. 148 § 1 k.p.c., rozpoznawania spraw na rozprawie. Odstępstwo od tej zasady należy wykładać ściśle. Jeżeli zatem przepis określa rodzaj spraw, które są rozpoznawane na rozprawie, to ten sposób jej rozpoznania obowiązuje niezależnie od tego, czy sąd uwzględnia roszczenie (wniosek), czy je oddala (…). Sformułowanie „o uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności" dotyczy bowiem określenia przedmiotu sprawy, a nie sposobu jej rozstrzygnięcia.
















 

Copyright 2010 by Krajowy Sąd arbitrażowy